بررسی اشکالات سمعک در کودکان مدارس باغچه بان تهران (بخش اول)

 

چکیده


زمینه و هدف : در حالی که درستی عملکرد سمعک ها یکی از شرایط لازم برای به حداکثر رساندن مهارت زبان و گفتار در کودکان مبتلا به کم شنوایی محسوب می شود، مطالعات بسیاری نشانگر این هستند که سمعک های برخی از کودکان دچار کاهش شنوایی در حد مطلوب کار نمی کنند. هدف از مطالعه ی حاضر بررسی نوع اشکالات سمعک کودکان دچار افت شنوایی می باشد که در مدارس باغچه بان کودکان کم شنوا آموزش می بینند.


روش بررسی : در این مطالعه ی مقطعی - تحلیلی ، اشکالات سمعک های گروهی از کودکان مدارس باغچه بان تهران ارزیابی شد. این کودکان از مدرسه به کلینیک شنوایی شناسی دانشکده توان بخشی، دانشگاه علوم پزشکی تهران مراجعه کردند و در این مرکز 62 سمعک و ضمائم آن که مربوط به 41 کودک بود دقیقا بررسی گردید. در ابتدا با استفاده از استتوکلیپس عملکرد سمعک بررسی شد. سپس سمعک در دستگاه آنالیزور مورد ارزیابی الکترو اکوستیک قرار گرفت و مقادیر قله منحنی های حداکثر بهره و حداکثر خروجی تعیین شد. کلیه مقادیر و اطلاعات مربوط به نوع اشکال به تفکیک نوع سمعک در پرسشنامه ثبت گردید و مورد تجزیه و تحلیل آماری قرار گرفت.


یافته ها : در کل سمعک های مورد بررسی ، 46/56 در صد سمعک ها سالم و 54/43 درصد سمعک ها معیوب بود. بیشترین معایب سمعک ، به ترتیب مربوط به باتری ( 19/24%) و کنترل کننده های سمعک (96/20%) بود. اشکالات اجزای خارجی بیشتر از اجزای داخلی بود. 96/70 درصد قالبها دارای اشکال بود. برای تمامی سمعک های دارای عملکرد، بین میانگین داده های قله منحنی های حداکثر بهره و حداکثر خروجی در کوپلر آنچه در کاتالوگ ها آمده است با آنچه در ارزیابی های این مطالعه بدست آمد تفاوت معنی داری وجود داشت.


نتیجه گیری : بیشترین اشکال سمعک های کودکان ناشنوا ، مربوط به باتری و کنترل کننده های آن ها بود که این موارد از اجزای خارجی سمعک می باشند. حدود نیمی از سمعک ها معیوب و حدود سه چهارم قالب ها دارای اشکال بود. یافته های این مطالعه حاکی از ضرورت ارتقاء کیفیت سمعک و قالب دانش آموزان مدارس باغچه بان و نیز بهبود سطح مشاوره پس از دریافت سمعک می باشد.

کلید واژگان : سمعک ، اشکال ، قالب، کودک کم شنوا ، مدارس باغچه بان، دانش آموز.

 

اشکال سمعک

 

مقدمه

 

در ایالات متحده ، از هر 1000 کودک 4تا 11 کودک دچار کم شنوایی عمیق با شروع زود هنگام می باشند و 83 نفر دچار افت شنوایی مشخصی هستند که از نظر تحصیلی دچار مشکل می باشند. شیوع کم شنوایی صرفه نظر از میزان آن در کودکان مدرسه رو 25 مورد در هر 1000 کودک می باشد. با وجودی که مطالعات بسیاری برای تعیین شیوع کاهش شنوایی در کشور های مختلف انجام شده است، اما از آنجا که بیشتر آن ها در انتخاب نمونه معیار های علمی را رعایت نکرده اند، نمی توان نتایج این مطالعات را به جمعیت های بزرگتر تعمیم داد.
افت شنوایی بر درک گفتار و زبان کودکان اثرات زیان باری می گذارد. آسیب دیدگی شنوایی بر میزان آگاهی ، تکامل زبان، تمایز شنوایی ، درک شنوایی ، درک گفتار و حافظه کودک تاثیر سوء می گذارد. کودک سخت شنوا نسبت به فرد دارای شنوایی طبیعی مشکلاتی در دایره لغات، دستور زبان و سایر جنبه های ارتباط کلامی دارد. مطالعه Philibert و همکاران حاکی از این است که استفاده از سمعک موجب پلاستیسیتی عملکردی سطح محیطی دستگاه شنوایی می شود. مطالعات Giaud و همکاران نشانگر این است که متعاقب کاشت حلزون در مناطقی از مغز که مربوط به زبان می باشد از نظر عملکردی پلاستیسیتی بوجود می آید.
در صورت استفاده زود هنگام از سمعک ، کیفیت زندگی کودک و خانواده وی بهبود می یابد. بعلاوه ، با شروع استفاده از سمعک بر اساس سیگنال هایی که از حلزون به مغز می رسد ارتباط های نرونی آن شکل می گیرد و گفتار درک می شود. Vuorialho (2006) نشان داده است که میزان استفاده از سمعک در طی بیست سال گذشته رو به فزونی است و میزان عدم استفاده از سمعک در کسانی که تازه سمعک گرفته اند از 3/33 درصد در سال 1983 به 31/5 درصد در سال 2006 رسیده است. در کودکان دچار کم شنوایی در صورت استفاده تمام وقت از سمعک ، درستی همیشگی عملکرد سمعک ها و بالاخره وجود محرک های گفتاری مناسب، مهارت های زبان و گفتار کودک کم شنوا رشد و تحول پیدا می کند.
مطالعات Elfenbein حاکی از این است که 25 تا 50 درصد سمعک کودکان دچار کم شنوایی در حد مطلوب کار نمی کنند. تحقیقات متعددی که درباره وضعیت سمعک ها در مدارس مختلف در طی 15 سال به صورت متناوب انجام شده است این وقعیت را نشان می دهد. Bess با بررسی سطح نویز در 19 کلاس درسی در دانمارک پی برد سطح نویز در این کلاس ها بیشتر از میزان قابل قبول است؛ بررسی فیزیکی وسایل گروهی موید وجود نقص در نیمی از دستگاه های تقویتی دانش آموزان و معلمین بوده است. در دانمارک بررسی کیفت سمعک ها در جمعیت 4450 نفری نشان داد که 4/60 درصد افراد، نقصی در سمعک خود دارند. احتمال معیوب شدن در طی یک سال برای سمعک پشت گوشی 6/8 درصد است. در ادامه ی این پژوهش طی مطالعه طولی آینده نگر دوساله توسط این پژوهشگران ، مشخص گردید از سمعک های ارائه شده توسط مرکز ملی بهداشت شنوایی (NHHS:National Hearing Health Service) 12 درصد موارد پشت گوشی در سال اول دچار نقص فنی می شوند. مطالعات زیادی مبنی بر وجود اشکال در سمعک و تنظیم آن در بزرگسالان موجود می باشد.
یک سمعک معیوب موجب بروز یاس و نا امیدی می شود در نتیجه فرد دچار کم شنوایی ترجیح می دهد از سمعک استفاده نکند. سمعک های ناقص بار سنگینی هم بر دوش استفاده کننده ی سمعک و هم بر اقتصاد تحمیل می کند. سمعک برای افراد دچار کم شنوایی در محدوده متوسط نسبتا شدید سودمندی چشمگیری دارد و برای کاهش شنوایی شدید به طور نسبی موجب کمک به برقراری ارتباطات معمول زندگی می شود و نیز برای افراد مبتلا به افت شنوایی عمیق وسیله ای برای حفظ برقراری ارتباط با محیط جهت دریافت علائم صوتی می باشد. در مطالعه مهدی نژاد و همکاران (1372) در مورد وضعیت سمعک در کودکان دچار کم شنوایی مدارس باغچه بان 46/67 درصد سمعک ها سالم و 1/32 درصد معیوب بوده است و در مطالعه شاه حسینی و همکاران ( 1381) در مورد وضعیت سمعک گروهی از همین کودکان، 5/37 درصد سمعک ها سالم و 5/62 درصد معیوب بوده است. از این رو برآن شدیم تا در مطالعه ی حاضر وضعیت سمعک کودکان دچار افت شنوایی که در مدارس باغچه بان آموزش می بینند را بررسی نموده و نوع اشکال آن ها را تعیین کنیم.

 

روش بررسی


در این مطالعه مقطعی وضعیت سمعک گروهی از کودکان کم شنوای مدارس باغچه بان های شماره های 1، 3، 5 و نیمروز بررسی شده است. آن ها با هماهنگی اولیای مدرسه و شنوایی شناس مدرسه، به دانشکده توان بخشی ، دانشگاه علوم پزشکی تهران ارجاع داده شدند.
با مشاهده ی دقیق سمعک و بررسی ضمایم مربوطه و نیز گوش دادن به صدای تقویت سمعک با یک استتوکلیپس (Sthetoclips) تمامی اجزای سمعک بررسی گردید و به تفکیک در پرسشنامه ثبت گردید. استتوکلیپس ابزار مناسبی برای غربالگری اولیه عملکرد سمعک می باشد. با استفاده از این وسیله به سیگنال تقویت شده هر یک از سمعک ها گوش داده شد و عملکرد پتانسیومترها ، کلید ها و کنترل حجم صدا ( volume control) بررسی شد. به این ترتیب سمعک های معیوب شناسایی شدند.
اشکال سمعک ها به دو دسته ی کلی اجزای خارجی و داخلی تقسیم شدند. اجزای خارجی سمعک شامل بخش هایی است که توسط بیمار دست کاری می شود و اجزای داخلی سمعک شامل بخش هایی است که توسط بیمار دست کاری نمی شود. از آنجایی که اشکالات اجزای داخلی سمعک نظیر مدارات سمعک و فرسودگی آن را بدون باز کردن سمعک نمی توان بررسی کرد؛ بنابراین با ارزیابی سمعک در دستگاه آنالیز مدل MS25 ساخت شرکت اینتراکوستیک؛ عملکرد الکترواکوستیکی سمعک بررسی شد و منحنی های حداکثر بهره ( Maximum Gain) و حداکثر خروجی (MPO: Maximum Power Output) در وضعیت بهره کامل (FOG: Full On Gain) ترسیم شد و برای هر دو منحنی مقادیر قله تعیین شد و با مقادیر مربوط به سمعک اقتباس شده از کاتالوگ مقایسه گردید. سپس ، مجموع تعداد اشکالات هر سمعک در کل نمونه و به تفکیک نوع سمعک تعیین شد. تمامی داده ها در پرسشنامه ثبت گردید. شاخص های آماری تمایل به مرکز و آزمون t زوجی و t مستقل بکار رفت و برای تحلیل داده ها از نرم افزار آماری SPSS استفاده شد.

 

اشکال سمعک کودکان


یافته ها


این مطالعه روی سمعک گروهی از کودکان دچار افت شنوایی مدارس باغچه بان شهر تهران انجام گرفت. جامعه ی آماری مورد مطالعه در این پژوهش 62 سمعک مربوط به 41 کودک دچار کم شنوایی مدارس باغچه بان بودند. در نمونه ی مورد بررسی 3/82 درصد سمعک ها ( 51 عدد) پشت گوشی و 1/16 درصد سمعک ها ( 10 مورد) جیبی و 6/1 درصد ( 1 عدد) داخل گوشی بوده است . تعداد 57 سمعک ( 9/91%) نو و 5 سمعک ( 1/8%) دست دوم بوده است و میانگین مدت زمان استفاده از سمعک در بین افراد در بین افراد نمونه بدون احتساب سمعک های دست دوم، 57/21 ماه است.
در کل نمونه های مورد بررسی 34 سمعک از مراکز بهزیستی و 28 سمعک از بخش خصوصی خریداری شده بود. 24 سمعک ( 70/38%) تهیه شده از مراکز بهزیستی دارای اشکال بود و 12 سمعک (35/19%) خریداری شده از بخش خصوصی نقص فنی داشت. بین تعداد سمعک های دارای نقص فنی خریداری شده از بخش خصوصی و تهیه شده از مراکز بهزیستی و از نظر آماری اختلاف معنی دار دیده شد (p=0/000) . در کل نمونه های مورد بررسی 27 سمعک ( 54/43%) معیوب و 35 سمعک (45/56%) سالم بود. توزیع فراوانی اشکالات اجزای داخلی و خارجی سمعک در کل نمونه و به تفکیک نوع سمعک در جدول 1 مشاهده می شود. نتایج حاصل حاکی از این است که بیشترین نقص در کل نمونه مربوط به باتری ( 19/24%) بود که از اجزای خارجی سمعک محسوب می شود. تعداد اشکالات اجزای داخلی بیشتر از خارجی بود.
از 61 قالب مورد بررسی 10 قالب از نوع استاندارد دارای حلقه فنری ( snap ring) مربوط به سمعک های جیبی و 51 قالب مربوط به سمعک های پشت گوشی بود که از نوع استاندارد دارای لوله (04/77%) و اسکلتون (skelton) ( 5/6%) بود. نقایص تمام این قالب ها، اعم از اشکال ظاهری قالب، لوله و حلقه فنری بررسی شد. در کل نمونه 44 قالب ( 13/72%) دارای اشکال و 17 قالب ( 87/27%) سالم بوده است. درصد قالب های معیوب در سمعک های جیبی (80%) بیشتر از قالب های معیوب در سمعک های پشت گوشی ( 58/70%) بوده است. بیشترین اشکال ( 7/64%) قالب های لوله دار مربوط به لوله بوده است.
برای کل سمعک های دارای عملکرد ( 53 سمعک ) ، ارزیابی الکترواکوستیک در کوپلر 2cc انجام شد. میانگین قله منحنی حداکثر بهره معادل با 28/6+ 03/65 دسی بل و میانگین قله منحنی حداکثر بهره ی سمعک ها در کاتالوگ 16/6+ 34/74 دسی بل بود که اختلاف آن ها ازنظر اماری معنی دار بود ( p=0/000). در مقایسه ی میانگین قله حداکثر خروجی سمعک اندازه گیری شده در کوپلر ( 35/6+ 44/126 دسی بل ) و کاتالوگ (5/3 + 05/136 دسی بل ) هم اختلاف معنی داری ( p=0/000) مشاهده شد.

 

بررسی اشکالات سمعک در کودکان مدارس باغچه بان تهران (بخش دوم)