چکیده

 

زمینه و هدف: افت شنوایی از شایع ترین بیماري هاي مزمن در سالمندان است. استفاده از سمعک به منظور بهبود مشکل شنوایی، تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی این دسته از افراد دارد. هدف از پژوهش حاضر بررسی رضایتمندي افراد سالمند کم شنوا از سمعک براساس نوع و میزان کم شنوایی آنان بود.

روش بررسی: این پژوهش مقطعی روي 40 سالمند داراي سمعک انجام گرفت. این افراد براساس گروه بندي سالمندي سازمان جهانی بهداشت به دو گروه سنی 74- 65 سال و90-75 سال تقسیم شدند که در هر گروه 20 نفر قرار داشتند. ارزیابی میزان رضایتمندي از سمعک با استفاده از پرسش نامه سنجش رضایتمندي از سمعک در زندگی روزمره صورت پذیرفت.

یافته ها: در مطالعۀ حاضر میزان رضایتمندي در از سمعک در گروه سنی 74- 65 سال به طور معنی داري بیشتر از گروه 90-75 سال بود.( p=0/02) . میزان رضایتمندي در افراد دچار کم شنوایی آمیخته به نحو معنی داري بیشتر از مبتلایان به کم شنوایی حسی - عصبی بدست آمد ( p= 0/02). میانگین امتیازات بیماران با کم شنوایی شدید در بعد تأثیرات منفی به نحو معنی داري بیشتر از گروه هاي کم شنوایی متوسط  متوسط تا شدید بود (p=0/01).

نتیجه گیري: میانگین نمرة کلی رضایتمندي افراد، حاکی از رضایت نسبتاً بالاي آنها از سمعک خود بود. از طریق مشاورة دقیق در مورد توانایی ها و محدودیت هاي تقویت کننده می توان تأثیرات منفی را در گروه هاي مبتلا به کم شنوایی متوسط و متوسط تا شدید کاهش داد.

واژگان کلیدي: رضایتمندي، سمعک، سالمند، کم شنوایی

 

مقدمه


همان طور که طول عمر افزایش می یابد، اهمیت رفتارهاي ارتقاي سلامت نیز با توجه به حفظ کارکرد و استقلال کیفیت زندگی آنها روز به روز بیشتر آشکار می شود. مهم ترین مسائل در ارتقاي سلامت و کیفیت زندگی سالمندان به حفظ استقلال آنان در فعالیت هاي جسمی و شناختی بالاي آنها و ادامه زندگی به صورت فعال مربوط می شود. عدم برخورداري از سلامت و بروز بیماري هاي مزمن با افزایش سن سبب محدود شدن فعالیت هاي جسمی فرد سالمند می گردد
براساس برآورد سازمان جهانی بهداشت، تقریباً 2/1 بیلیون نفر در جهان بالاتر از 60 سال سن دارند که این خود شکل دموگرافیک جمعیت را به سمت سالمندي تغییر می دهد. کم شنوایی از شایع ترین بیماري هاي مزمن دوران سالمندان به
شمار می آید و حتی آن را جزو 15 بیماري مهم دنیا قرار داده اند. به طور کلی، کم شنوایی دومین عامل ناتوان کننده زندگی بعد از افسردگی گزارش شده است و تقریباً 278 میلیون نفردر دنیا از کم شنوایی متوسط تا عمیق رنج می برند.
ارتباط یک مهارت حیاتی براي هر فرد است که به فرایند یادگیري و کسب دانش و تجربه شخص کمک شایانی می نماید.

 

رضایت سالمندان از سمعک


زمانی که برقراري ارتباط فرد دچار اشکال می شود، کسب روابط شخصی و اجتماعی موفق وي با مشکل مواجه می گردد. نتایج منفی کم شنوایی به اختلال در ارتباطات محدود نمی شود؛ بلکه مواردي چون محدودیت مشارکت در فعالیت هاي اجتماعی، وابستگی به حمایت خانواده، انزوا، افسردگی و کاهش عملکرد شناختی وي را نیز در بر می گیرد.
انجام برنامه هاي توانبخشی شنوایی افراد را قادر می سازد تا شکل تازه اي به زندگی اجتماعی خود دهند. در حقیقت استفاده از سمعک یا مداخله پزشکی به منظور بهبود مشکل شنوایی، تأثیر مثبتی بر کیفیت زندگی این دسته افراد دارد. مطالعات محدودي، فواید استفاده از سمعک را متعاقب محرومیت حسی بررسی نموده اند . امروزه به خوبی می دانیم که نتایج آزمون هاي پایه سنجش حساسیت شنوایی نظیر ادیومتري صوت خالص تنها اطلاعاتی در مورد میزان pure tone audiometry:) PTA) و نوع کاهش شنوایی در اختیار ما قرار می دهد و لذا در خصوص میزان معلولیت ناشی از کم شنوایی اطلاعاتی را براي ما فراهم نمی نماید؛ چراکه عوامل دیگري مانند فعالیت هاي روزانه زندگی نیز در این زمینه تأثیرگذار هستند .
استفاده از سمعک در تمام افراد کم شنوا رایج نیست، به گونه اي که در ایالات متحده کمتر از 25 درصد افرادي که می توانند از سمعک بهره مند شوند، کاربر واقعی آن هستند و این وضعیت حتی در کشورهاي در حال توسعه بدتر است. پایش سطح رضایت بیمار در استفاده از سمعک، گام مهمی در ارزیابی روش هاي بالینی است بررسی ارزیابی نتایج پیامد استفاده از سمعک، از حوزه هایی است که امروزه نسبت به دهۀ گذشته تأکید بیشتري شده است.
ارزیابی پیامدهاي مداخلات توانبخشی همچون استفاده از سمعک تعیین می کند که کدام یک از خدمات براساس نیازهاي فرد نیاز به اصلاح یا ارتقا دارد. اگرچه ارزیابی هاي عینی فواید سمعک را در جهت بهبود توانایی شنیداري فرد مشخص می کند، اما تنها کاربران می توانند تعیین کنند که چگونه سمعک، مشکلات شنوایی آنان را در زندگی و فعالیت هاي روزمره حل می کند. بر طبق گزارش بهبود توانایی شنیداري، کیفیت مناسب صدا، و روایی و پایایی ابزار، سودمندي در محیط هاي شنوایی مختلف، خدمات پس از فروش و تنظیم و راحتی، از عمده ترین عوامل مؤثر بر رضایت فرد در استفاده از سمعک خود می باشد. تعیین کمیت رضایتمندي در توانبخشی در تعیین اینکه مداخله تا چه اندازه پاسخگوي نیازهاي فرد بوده و همچنین پیگیري بهبود حاصل از مداخله در طول زمان بسیار مهم است. پرسش نامه سنجش رضایتمندي از سمعک در زندگی روزمره amplification in daily life: SADL) (Satisfaction withیک خودارزیاب طراحی شده توسط Cox و Alexander در سال 1999 بود که رضایتمندي فرد را در ابعاد مختلف استفاده از سمعک بررسی می نماید. که در پژوهش حاضر از آن استفاده شد. از آن جا که هیچ پژوهش و آماري مبنی بر اینکه کاربران از کدام سمعک رضایتمندي بیشتري دارند در ایران موجود نیست، پژوهش حاضر به بررسی رضایتمندي افراد سالمند کم شنوا از سمعک براساس نوع و میزان کم شنوایی آنان پرداخت.

 

روش بررسی


پژوهش تحلیلی حاضر که داده هاي آن به صورت مقطعی گردآوري شد. از آذرماه 1392 تا فروردین ماه 1393 انجام شد. جامعۀ مورد بررسی را سالمندان کم شنواي داراي سمعک در محدودة سنی 90- 65 سال مراجعه کننده به کلینیک سنجش
شنوایی خصوصی شهرستان کنگان استان بوشهر تشکیل می داد.
از طریق قرار دادن مقادیر a=0/5 و β= 0/2 [f(a,β)= 7/9] و احتساب مقادیر X1=5/3 و SD1=0/48 و نیز X2=4/8 و SD2= 0/53 ( که از مطالعه پایلوت بر اساس دو نمونه ی شش نفری بر حسب نوع کم شنوای به دست آمد) در فرمول زیر حجم نمونه 36 نفر محاسبه شد و با اضافه کردن 10% ( برای ریزش احتمالی نمونه)، حجم نمونه 40 مورد در نظر گرفته شد.
((S_1^2+S_2^2)/〖((x_1 ) ̅+(x_2)) ̅〗^2 f (a,β)


نمونه ها براساس گروه بندي سالمندي سازمان جهانی بهداشت به دو گروه سنی74 - 65 و 90- 75 تقسیم که در هر گروه 20 نفر قرار داده شد. کلیۀ شرکت کنندگان، سابقۀ استفاده از سمعک به مدت حداقل شش ماه را داشتند. روش مطالعه مشتمل بر دو مرحله انجام آزمایش هاي پایۀ شنوایی و ارزیابی سطح رضایتمندي از سمعک به این شرح بود.
1. ارزیابی هاي پایۀ شنوایی، در مرحلۀ ارزیابی ها اتوسکپی، تمپانومتري و ادیومتري صوت خالص و ادیومتري گفتاري (ارزیابی بازشناسی گفتار و امتیاز درك واژگان) صورت گرفت،
2. ارزیابی سطح رضایتمندي از سمعک، این ارزیابی توسط شنوایی شناس و با استفاده از نسخۀ فارسی پرسش نامۀ استاندارد سنجش رضایتمندي از سمعک در زندگی روزمره (SADL) انجام شد. پژوهشگران این مطالعه نیز روایی و پایایی پرسش نامه را دوباره ارزیابی کرده و روایی محتوایی (Content validity) و روایی صوري (face validity) آن توسط پنج کارشناس خبره مورد تأیید قرار گرفت. همچنین آلفاي کرونباخ معادل 8/0 به دست آمد پرسش نامه از 15 پرسش تشکیل شده و مشتمل بر چهار بعد تاثیرات مثبت (positive effect) ، خدمات و هزینه ها ( cost and services) ، ویژگی های منفی (negative features) و خودپنداره استفاده کننده ( personal image) بود. میانگین امتیاز چهار بخش دامنۀ رضایتمندي فرد را ارزیابی کرده که امتیاز کلی او را تشکیل می دهد. نحوة پاسخگویی به پرسش ها براساس طیف 7 گزینه اي لیکرت(گزینه هاي کاملاً موافقم، نسبتاً موافقم، گاهی موافقم، نظري ندارم، گاهی مخالفم، نسبتاً مخالفم و کاملاً مخالفم) است. در 11 پرسش پرسش نامه، انتخاب گزینه کاملاً موافقم به معناي رضایت کامل ( 7 امتیاز) بوده، درحالی که انتخاب گزینه کاملاً مخالفم به مفهوم نارضایتی کامل ( 1 امتیاز) است. در چهار پرسش باقیمانده نیز امتیازدهی به صورت معکوس صورت می پذیرد. تکمیل این پرسش نامه توسط شنوایی شناس صورت پذیرفت.
این پژوهش به تأئید معاونت محترم پژوهشی دانشگاه علوم پزشکی جندي شاپور اهواز (شماره تاییدیه کمیتۀ اخلاق دانشگاه (ajums.rec. 1393.5 رسیده است و کلیۀ ملاحظات اخلاقی از جمله رضایت نامه کتبی شرکت کنندگان و محرمانه بودن اطلاعات آنان رعایت شد.
در تحلیل داده ها، براي متغیرهاي سن، جنس و نوع مستقل و براي متغیرهاي سطح t کاهش شنوایی از آزمون آماري تحصیلات، میزان کم شنوایی، میزان ساعات استفاده از سمعک به طور روزانه و نوع تکنولوژي سمعک از آزمون آماري آنالیز واریانس یکطرفه در نرم افزار SPSS نسخۀ 19 استفاده شد. آزمون تعقیبی توکی نیز براي مقایسۀ دو به دو گروه ها پس از ANOVA به کار رفت.

 

مقایسه میزان رضایت سالمندان از سمعک براساس نوع و میزان کم شنوایی - بخش دوم